PARSEL ATLASI CBSParsel Atlası › CBS › Rehberler › NDVI analizi nedir, nasıl yapılır?
CBS rehberi · Güncelleme: 11 Kasım 2026
NDVI analizi nedir, nasıl yapılır?
NDVI, uydu görüntüsünden bitki örtüsünün yoğunluğunu ölçen en yaygın indekstir. Bu rehberde Sentinel-2 verisiyle NDVI'yi nasıl hesaplayacağınızı, bulutları nasıl ayıklayacağınızı ve iki yıl arasındaki bitki örtüsü değişimini nasıl haritalayacağınızı anlatıyoruz.
NDVI nedir?
NDVI (Normalize Edilmiş Fark Bitki İndeksi), yeşil bitkinin kırmızı ışığı fotosentez için soğurması, yakın kızılötesi (NIR) ışığı ise güçlü biçimde yansıtması ilkesine dayanır. Formül basittir:
NDVI = (NIR − Kırmızı) / (NIR + Kırmızı)
Sonuç −1 ile +1 arasında çıkar. Değerler kabaca şöyle okunur; ancak eşikler mevsime, ürüne ve bölgeye göre değişir:
| NDVI | Genel yorum |
|---|---|
| 0'ın altı | Su, kar, bazı yapay yüzeyler |
| 0 – 0,2 | Çıplak toprak, kaya, yapılaşmış alan |
| 0,2 – 0,5 | Seyrek bitki, mera, hasat sonrası tarla |
| 0,5 üzeri | Yoğun ve canlı bitki örtüsü, orman, sulu tarım |
Hangi uydu verisi kullanılmalı?
Planlama ve peyzaj ölçeği için en uygun ücretsiz kaynak Copernicus Sentinel-2'dir. Kırmızı bant B04 ve yakın kızılötesi bant B08 10 m çözünürlüktedir; Türkiye üzerinde birkaç günde bir yeni görüntü alınır. Atmosfer düzeltmesi yapılmış Level-2A (L2A) ürünü doğrudan yüzey yansıması verdiği için NDVI'ye en uygun başlangıçtır.
2015 öncesine bakmanız gerekiyorsa Landsat 5/7/8/9 kullanılır (30 m; Landsat 8–9'da kırmızı bant 4, NIR bant 5). Farklı uyduların değerleri birebir aynı değildir; uzun dönem karşılaştırmada bunu raporunuzda belirtin.
Veriyi Copernicus Browser'dan indirebilir, Google Earth Engine'de işleyebilir ya da Element 84 Earth Search gibi STAC servislerinden yalnız çalışma alanınızı kapsayan pencereyi okuyabilirsiniz.
Adım adım NDVI hesaplama
- Çalışma alanını belirleyin. Sınırı KML, SHP veya GPKG olarak hazırlayın; analiz alanını sınırın biraz dışına taşırmak kenar etkisini azaltır.
- Tarih aralığını seçin. Karşılaştırılacak yıllar için aynı mevsimi alın (ör. Haziran–Ağustos). Bahar görüntüsünü yaz görüntüsüyle karşılaştırmak yanlış "değişim" üretir.
- Bulutları maskeleyin. L2A ürünündeki 20 m çözünürlüklü SCL (sahne sınıflandırma) katmanıyla bulut, bulut gölgesi, ince sirrus ve kar piksellerini çıkarın. SCL'yi 10 m'ye yeniden örneklemeyi unutmayın.
- Medyan kompozit üretin. Tek bir tarihe güvenmek yerine sezondaki tüm temiz sahnelerin piksel bazında medyanını alın. Bu, kalan bulut kenarlarını ve geçici etkileri bastırır.
- NDVI'yi hesaplayın. QGIS'te Raster Hesaplayıcı ile
("B08"-"B04")/("B08"+"B04"); ArcGIS Pro'da Raster Calculator ya da NDVI raster fonksiyonu kullanılır. - Sınıflandırın ve renklendirin. Kırmızıdan yeşile giden bir renk rampası ve anlamlı sınıf aralıkları seçin; lejantta değer aralığını yazın.
- Kontrol edin. Uydu altlığıyla karşılaştırın: su yüzeyleri negatif, yoğun ağaçlık alanlar yüksek çıkıyor mu?
Yıllar arası bitki örtüsü değişimi
Değişim analizi için iki yılın NDVI rasterlerini aynı ızgarada çıkarın: ΔNDVI = NDVIson yıl − NDVIilk yıl. Ardından farkı anlamlı sınıflara ayırın. Örneğin:
| ΔNDVI | Sınıf |
|---|---|
| −0,20'den küçük | Belirgin kayıp |
| −0,20 ile −0,10 | Hafif kayıp |
| −0,10 ile +0,10 | Değişim yok |
| +0,10 ile +0,20 | Hafif artış |
| +0,20'den büyük | Belirgin artış |
Eşikleri çalışmanıza göre gerekçelendirin ve her sınıfın alanını (ha veya m²) tabloyla verin. Belirgin kayıp alanlarını uydu altlığıyla birlikte göstermek, yapılaşma baskısı veya tarım bırakılması gibi yorumları desteklemenin en güçlü yoludur.
Sık yapılan hatalar
- Farklı mevsimlerdeki görüntüleri karşılaştırmak.
- Bulut maskesi uygulamamak; bulut kenarları sahte "kayıp" üretir.
- L1C (atmosfer düzeltmesiz) ve L2A ürünlerini karıştırmak.
- 10 m pikselin dar parsel ve yol kenarlarında karışık değer verdiğini unutmak.
- Lejantta tarih, uydu ve işlem yöntemini yazmamak. Paftada "Contains modified Copernicus Sentinel data [yıl]" ibaresi bulunmalıdır.
Sıkça sorulan sorular
NDVI için hangi Sentinel-2 bantları kullanılır?
Kırmızı bant B04 ve yakın kızılötesi bant B08 kullanılır; ikisi de 10 m çözünürlüktedir. Formül NDVI = (B08 − B04) / (B08 + B04) şeklindedir.
NDVI değeri kaç olursa bitki örtüsü yoğundur?
Genel olarak 0,5'in üzerindeki değerler yoğun ve canlı bitki örtüsünü gösterir. Ancak sabit bir eşik yoktur; mevsim, ürün türü ve bölge sonucu etkiler.
İki yıl arasındaki değişimi nasıl karşılaştırırım?
Her iki yıl için aynı mevsimin bulut maskeli medyan NDVI'sini üretip son yıldan ilk yılı çıkarırsınız. Farkı belirgin kayıp, hafif kayıp, değişim yok, hafif artış ve belirgin artış gibi sınıflara ayırıp alan tablosuyla raporlarsınız.
NDVI analizi QGIS'te yapılabilir mi?
Evet. Bantları QGIS'e yükleyip Raster Hesaplayıcı ile formülü uygulamanız yeterlidir. Bulut maskesi ve medyan kompozit için Google Earth Engine veya Python daha pratiktir.
Yazar hakkında
Hazırlayan: Ömer Kaşıkcı · Harita Mühendisi (HKMO sicil 8798) · SPK lisanslı gayrimenkul değerleme uzmanı (401356)
2001'den bu yana, yaklaşık 25 yıldır kadastro, aplikasyon, halihazır harita ve CBS işlerinde çalışıyor. Parsel Atlası'nın kurucusudur. omerkasikci.com