PARSEL ATLASI CBSParsel Atlası › CBS › Rehberler › Leke paftası nedir, nasıl yapılır?
CBS rehberi · Güncelleme: 11 Kasım 2026
Leke paftası nedir, nasıl yapılır?
Leke paftası, alanın işlevlerini ayrıntıya girmeden renkli lekelerle gösteren, tasarım fikrini en hızlı anlatan paftadır. Bu rehberde leke çalışmasının amacını, ölçek ve renk seçimini ve CBS'de temiz bir leke paftasının nasıl çizildiğini anlatıyoruz.
Leke paftası nedir?
Leke paftası (leke planı, leke çalışması), alanı işlevlerine göre bölen kaba lekelerden oluşur: konut, ticaret, yeşil alan, donatı, ulaşım aksları gibi. Parsel veya bina detayı yoktur; amaç, kullanımların nerede yoğunlaştığını ve birbirleriyle ilişkisini tek bakışta göstermektir.
Disipline göre vurgu değişir: şehir planlamada arazi kullanım lekeleri ve gelişme alanları, peyzaj mimarlığında yeşil sistem, açık alan ve ekolojik koridorlar, mimarlıkta ise vaziyet ölçeğinde kütle ve boşluk ilişkisi öne çıkar.
Ölçek ve altlık seçimi
- 1/25.000 – 1/10.000: Kent veya havza bütünü; gelişme yönleri ve ana işlev lekeleri.
- 1/5000: Nazım plan düzeyi; konut yoğunlukları, merkezler, yeşil sistem.
- 1/1000 – 1/500: Kentsel tasarım ve vaziyet; kütle, açık alan ve yaya akışları.
Altlık olarak güncel uydu görüntüsü, halihazır harita veya kadastro kullanılabilir. Lekeyi altlığın üzerine yarı saydam koymak, mevcut dokuyla ilişkiyi gösterir; sunum paftasında altlığı soluklaştırmak lekeyi öne çıkarır.
Renk dili ve lejant
Planlama paftalarında Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin gösterim diline yakın renkler kullanmak okunurluğu artırır. Yaygın gösterimde konut alanları sarı tonları (yoğunluk arttıkça koyulaşan), ticaret kırmızı tonları, sanayi mor, park ve yeşil alanlar yeşil renkle, eğitim ve sağlık gibi donatılar ise ayrı tonlarla gösterilir. Stüdyonuzun verdiği bir lejant varsa her zaman o önceliklidir.
- Lejantta her leke için renk, ad ve gerekirse kod (K1, T1, Y1) bulunsun.
- Leke sayısını 6–9 arasında tutun; fazlası okunmaz.
- Sınır çizgilerini ince ve tek renk tutun; vurgu lekede olsun.
- Alan tablosu ekleyin: her işlevin hektar ve yüzde payı.
CBS'de leke paftası çizimi
- Altlığı hazırlayın: Uydu görüntüsü veya halihazır haritayı doğru koordinat sisteminde açın.
- Poligonları çizin: Her işlev için ayrı poligon; "snapping" ve topoloji kurallarıyla boşluk ve bindirme olmamasını sağlayın.
- Öznitelik ekleyin: İşlev, kod ve alan alanı; alanı CBS'de hesaplatın.
- Sembolojiyi kurun: Kategorik renklendirme, yarı saydamlık ve etiketler.
- Pafta düzeni: Başlık bloğu, ölçek, kuzey oku, lejant ve tablo; A1/A0 PDF olarak dışa aktarın, DXF/SHP olarak da saklayın.
Sık yapılan hatalar
- Lekeler arasında boşluk veya bindirme bırakmak (alan toplamı tutmaz).
- Çok fazla renk ve desen kullanmak.
- Ölçeğe göre fazla detay çizmek; leke parsel planı değildir.
- Lejant ile paftadaki renklerin birebir eşleşmemesi.
Sıkça sorulan sorular
Leke paftası ile arazi kullanım paftası aynı şey mi?
Yakındır ama aynı değildir. Arazi kullanım paftası mevcut durumu gösterir; leke paftası çoğu zaman önerilen işlevlerin kaba dağılımını, yani tasarım fikrini anlatır.
Leke paftası hangi ölçekte hazırlanır?
Konuya göre 1/25.000 ile 1/500 arasında değişir. Kent bütünü için 1/10.000–1/5000, kentsel tasarım için 1/1000–1/500 yaygındır.
Leke paftasında hangi renkler kullanılır?
Planlama paftalarında konut sarı tonları, ticaret kırmızı tonları, sanayi mor ve yeşil alanlar yeşil gösterilir. Stüdyonuzun verdiği lejant varsa o esas alınır.
Leke paftasını AutoCAD'de mi CBS'de mi çizmeliyim?
İkisi de olur. CBS'de çizmek alan hesabını otomatik ve doğru yapar; DXF olarak dışa aktarıp AutoCAD'de de kullanabilirsiniz.
Yazar hakkında
Hazırlayan: Ömer Kaşıkcı · Harita Mühendisi (HKMO sicil 8798) · SPK lisanslı gayrimenkul değerleme uzmanı (401356)
2001'den bu yana, yaklaşık 25 yıldır kadastro, aplikasyon, halihazır harita ve CBS işlerinde çalışıyor. Parsel Atlası'nın kurucusudur. omerkasikci.com