PARSEL ATLASI CBSParsel Atlası › CBS › Rehberler › Arazi kullanım haritası nasıl yapılır?
CBS rehberi · Güncelleme: 11 Kasım 2026
Arazi kullanım haritası nasıl yapılır?
Arazi kullanım haritası, analiz setinin omurgasıdır: diğer bütün analizler onunla birlikte okunur. Bu rehberde hazır veri kaynaklarını, uydu görüntüsü üzerinde sayısallaştırmayı ve sınıf alanlarını doğru hesaplamayı anlatıyoruz.
Arazi örtüsü ve arazi kullanımı farkı
Arazi örtüsü, yeryüzünde fiziksel olarak ne olduğunu anlatır: ağaç, ot, ekili alan, su, yapı. Arazi kullanımı ise insanların o alanı nasıl kullandığını: konut, ticaret, sanayi, park, tarım işletmesi. Uydu verisi doğrudan arazi örtüsünü verir; kullanım için saha gözlemi, plan ve belediye verisi gerekir.
"Arazi kullanım kabiliyeti" ise toprak özelliklerine göre I–VIII sınıflarıyla ifade edilen ayrı bir kavramdır; karıştırılmamalıdır.
Hazır veri kaynakları
| Kaynak | Çözünürlük | Not |
|---|---|---|
| CORINE Arazi Örtüsü (CLC) | Asgari haritalama birimi 25 ha | Üç düzeyli, üçüncü düzeyde 44 sınıf; bölge ve il ölçeği için uygun, kent içi ayrıntı için kaba |
| ESA WorldCover | 10 m | 2020 ve 2021 için 11 sınıf; ağaç, çalı, çayır, ekili alan, yapılaşmış alan, su gibi |
| Sentinel-2 / yüksek çözünürlüklü uydu altlığı | 10 m / < 1 m | Sayısallaştırma ve kontrol için altlık |
| OpenStreetMap | Vektör | Yol, bina ve bazı kullanım poligonları; eksik olabilir, kontrol gerekir |
Adım adım arazi kullanım haritası
- Sınıf listesini belirleyin. Ölçeğe göre 8–15 sınıf: konut, ticaret, karma kullanım, sanayi, donatı, park–yeşil alan, tarım, orman, boş alan, su, ulaşım.
- Hazır veriyle başlayın. WorldCover veya CORINE'i çalışma alanına kırpın; yapılaşmış alan, tarım ve orman gibi ana örtüyü hızlıca elde edin.
- Uydu üzerinde ayrıntılandırın. Yapılaşmış alanı güncel uydu görüntüsü ve saha gözlemiyle konut, ticaret, sanayi ve donatı olarak sayısallaştırın.
- Topolojiyi temizleyin. Boşluk ve bindirme olmamalı; aksi halde alan toplamı tutmaz.
- Alanları hesaplayın. Her sınıfın hektar ve yüzde payını tabloya dökün.
- Paftayı düzenleyin. Kategorik renkler, lejant, ölçek, kuzey oku, kaynak ve tarih.
Doğruluk için ipuçları
- Uydu görüntüsünün tarihini lejantta yazın; arazi kullanımı hızla değişir.
- Sınıflandırma sonuçlarını rastgele noktalarla uydu altlığında kontrol edin.
- Yıllar arası değişim için aynı kaynak ve aynı sınıf sistemini kullanın; farklı ise sınıfları eşleştirin.
- Bitki örtüsü değişimini ayrıca NDVI ile destekleyebilirsiniz: NDVI rehberi.
Sıkça sorulan sorular
Arazi kullanım haritası için hangi veri kullanılır?
Bölge ölçeğinde CORINE, daha ayrıntılı çalışmada 10 m çözünürlüklü ESA WorldCover ve güncel uydu görüntüsü üzerinde sayısallaştırma kullanılır. Kentsel kullanımlar için saha gözlemi ve belediye verisi gerekir.
CORINE ile WorldCover arasındaki fark nedir?
CORINE 25 hektarlık asgari haritalama birimiyle 44 sınıflı ayrıntılı bir sınıf sistemi sunar; WorldCover ise 10 m çözünürlükle daha ince mekânsal ayrıntı ama 11 genel sınıf verir.
Arazi kullanım haritası QGIS'te yapılabilir mi?
Evet. Hazır raster verileri kırpıp vektöre dönüştürebilir, uydu altlığı üzerinde poligon çizebilir ve alan hesabını öznitelik tablosunda yapabilirsiniz.
Arazi kullanım kabiliyeti nedir?
Toprak derinliği, eğim, erozyon ve drenaj gibi özelliklere göre arazinin tarımsal kullanıma uygunluğunu I–VIII arası sınıflarla gösteren bir sınıflamadır; arazi kullanım haritasından farklıdır.
Yazar hakkında
Hazırlayan: Ömer Kaşıkcı · Harita Mühendisi (HKMO sicil 8798) · SPK lisanslı gayrimenkul değerleme uzmanı (401356)
2001'den bu yana, yaklaşık 25 yıldır kadastro, aplikasyon, halihazır harita ve CBS işlerinde çalışıyor. Parsel Atlası'nın kurucusudur. omerkasikci.com